Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach

Bielsk Podlaski, Muzeum histori i kulury podlaskich Białorusinów

Historia

Studziwody – przedmieście Bielska Podlaskiego, do końca XV wieku wchodziły w obręb miasta. Wówczas to Protas Tyszkowicz otrzymał je w nadaniu za zasługi od Wielkiego Księcia Aleksandra Jagiellończyka. W 1514 r. wnuk Tyszkowicza – bielski patrycjusz Iwan Siehieniewicz otrzymał potwierdzenie na władanie Studziwodami, zakładając tu swój dwór. Obok powstała wieś służebna, zasiedlona przez miejscową ludność. Wsią Studziwody pozostawały do połowy XX wieku, kiedy znowuż weszły w skład Bielska Podlaskiego. Do dziś jednak zachowały wiejski charakter.

Najbardziej rozpoznawalnym miejscem w Studziwodach jest Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach, które powstało w 1986 roku z inicjatywy Doroteusza Fionika, regionalisty, historyka i dziennikarza. Jako stowarzyszenie działa formalnie od 2000 roku na rzecz zachowania i kultywowania tradycji historycznych, kulturowych, językowych regionu historycznego Podlasia i Polesia.

Działalność

Początki Muzeum sięgają 1986 r., kiedy w drewnianym domu Kondratiuków z 1925 r. urządzono ekspozycję etnograficzną. Do 2000 r. Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach działało nieformalnie.

W tymże roku powołano do życia Stowarzyszenie pod tą samą nazwą. Mimo braku pracowników etatowych, dużym nakładem sił społecznych, nasze Stowarzyszenie prowadzi wszechstronną działalność kulturalną, m. in.:

1. Udostępnianie zwiedzającym obiektów muzealnych, ekspozycji stałych i wystaw czasowych

2. Wydawnictwa

3. Podlasko-Poleskie Spotkania w Tradycji „Tam po majowuj rosi”

4. Dni Piśmiennictwa Słowiańskiego

5. Studio i zespół folkloru tradycyjnego podlaskich Białorusinów „Żemerwa”

6. Działalność edukacyjna, warsztatowa, popularyzatorska i badawcza

7. Plenery rzeźbiarskie

Nagrody

2012: - I Nagroda Miasta Sandomierza im. Aleksandra Patkowskiego "Bonum Publicum”

2011: - Wyróżnienie w konkursie Polskiego Radia "Fonogram źródeł" za album "Ohulki dla Hanulki" - Nagroda Fundacji Polcul za zaangażowanie w ruchu kultury i budowy społeczeństwa obywatelskiego w Polsce oraz współpracy z jej sąsiadami - Odznaczenie „Chroniąc Pamięć" przyznawane osobom zaangażowanym w zachowanie dziedzictwa polskich Żydów i dialog polsko-żydowski

Doroteusz Fionik

Urodził się w 1968 r. w Bielsku Podlaskim. Absolwent Wyższego Prawosławnego Seminarium Duchownego w Jabłecznej. Studiował historię i muzealnictwo. W 1986 r. założył i prowadzi do dzisiaj Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach na przedmieściu Bielska Podlaskiego.

Od kilkudziesięciu lat zajmuje się historią i etnografią Podlasia oraz Polesia. Autor, współautor i redaktor blisko 30 książek, w tym serii poświęconej historii miejscowości na Podlasiu (wspólnie z o. Grzegorzem Sosną). Redaktor naczelny almanachu historyczno-krajoznawczego „Bielski Hostineć” (od założenia w 1998 r.). Współzałożyciel Białoruskiego Towarzystwa Historycznego. Współpracownik pism: „Niwa”, „Przegląd Prawosławny”, „Czasopis”; członek redakcji „Białoruskich Zeszytów Historycznych”. Pomysłodawca Podlasko-Poleskich Spotkań w Tradycji „Tam po majowuj rosi” oraz współzałożyciel studia folkloru tradycyjnego podlaskich Białorusinów „Żemerwa”. Na kanwie działalności Doroteusza Fionika powstało wiele reportaży i felietonów telewizyjnych, radiowych i prasowych. W 2014 r. odbyła się premiera pełnometrażowego filmu dokumentalnego „Siewca” w reżyserii Jerzego Kaliny.

W 1996 r. otrzymał jedną z najwyższych nominacji w konkursie Fundacji Kultury „Małe Ojczyzny – tradycja dla przyszłości” za projekt „Bielsk Podlaski – serce pogranicza” (wspólnie z Eugeniuszem Wappą). W 2006 r. został laureatem Nagrody im. Zygmunta Glogera. W 2010 r. nagrodzony odznaczeniem cerkiewnym - orderem św. Marii Magdaleny III stopnia. W 2011 r. wyróżniony Srebrnym Krzyżem Zasługi oraz nagrodą fundacji POLCUL Jerzego Bonieckiego. W 2014 r. został laureatem nagrody i medalu Księcia Konstantego Ostrogskiego oraz Nagrody Marszałka Województwa Podlaskiego w dziedzinie twórczości artystycznej, upowszechniania i ochrony kultury.

  • Lokalizacja: ul. Leśna 13 (siedziba stowarzyszenia), ul. Sosnowa 56 (zabudowa skansenu), 17-100 Bielsk Podlaski
  • Email: dfionik@o2.pl
  • Telefon: (+48) 857307735

Obiekty muzealne i ekspozycje

Skansen Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach znajduje się na ulicy Leśnej 16 w Bielsku Podlaskim.

Dom Kondratiuków i Panasiuków

Drewniany dom Kondratiuków został zbudowany w 1925 r. przez dzieci Anastazji i Pawła Kondratiuków ze Studziwód. Dom stanowi charakterystyczny przykład zagrody typu bielsko-hajnowskiego, zamieszkałej przez prawosławną rodzinę białoruską. Dom składa się z sieni oraz wielofunkcyjnej izby mieszkalnej. Centralne miejsce zajmuje pokut’, czyli miejsce z galerią ikon, okrytych obrzędowymi ręcznikami. Po przeciwległej stronie izby stoi masywny piec chlebowy. W izbie oraz sieni eksponuje się zabytkowe sprzęty gospodarskie.

Integralną część budynku stanowi, dobudowany w 2000 r. dom Panasiuków z 1935 r., pochodzący również ze Studziwód. Można tu obejrzeć galerię prac rzeźbiarskich Mikołaja Tarasiuka, kolekcję tradycyjnych strojów podlaskich oraz wyrobów tkackich.

Obiekt został zbudowany w 1935 r. przez Aleksandra Panasiuka ze Studziwód. W jego wyposażeniu znajduje się kolekcja żaren, słomianych naczyń zasobowych, narzędzi stolarsko-ciesielskich i innych sprzętów gospodarskich.

Drewniany dom mieszczański

Dom został wzniesiony ok. 1820 r. przy ulicy Zamkowej (Senatorskiej) w Bielsku Podlaskim. W latach 2003-2009 przeniesiony i odbudowany w obrębie Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach. Stanowi charakterystyczny przykład budownictwa miejskiego z Bielska Podlaskiego.

W głównym pomieszczeniu domu jest urządzona ekspozycja pokoju mieszczańskiego z wystrojem początku XX wieku oraz wystawą archeologiczna, obrazującą kulturę materialną mieszczan bielskich w XVI-XIX w. Zabytki były pozyskane przy wykopaliskach archeologicznych w miejscu dawnej lokalizacji domu. Wykopaliska przeprowadzono w 2003 r. z inicjatywy naszego Stowarzyszenia, pod nadzorem Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

W innych pomieszczeniach domu urządzono galerię obrazów podlaskiego malarza Anatola Krawczuka, pracownię garncarską i krawiecką oraz bibliotekę.

Na poddaszu domu mieszczańskiego jest urządzona „Galeria Poleska”, gdzie są prezentowane prace rzeźbiarza i grafika ludowego Iwana Suprunczyka oraz stroje i tkaniny z Polesia.

Galeria muzealna

Działalność galerii zainaugurowano w 2001 r. po rozbudowaniu istniejącego budynku muzealnego o drugi dom zabytkowy. W galerii zorganizowano do tej pory wiele wystaw, m.in.: - Klimaty Mikołaja Jakubiuka (2001) - Wieś Krzywa w tkactwie i malarstwie (2002) - Fotografie Krzysztofa Gliwy (2002) - Studziwodzki ośrodek walankarstwa (2003) - Malarstwo Zinaidy i Jana Szymkowiczów ze wsi Stryki (2004) - Z albumu nauczyciela ludowego (2005) - Strój ludowy Białorusinów Podlasia (2005) - Dywany dwuosnowowe ze wsi Stryki (2006) - Krzyże przydrożne w rysunkach Wiktora Kabaca (2007) - Fotografie Jerzego Dembowskiego (2007) - Pejzaże Anatola Krawczuka (2008) - Wystawa rzeźb i pasteli Iwana Suprunczyka (2009) - Drewniany świat Mikołaja Tarasiuka (2010) - Pisanki nadbużańskie (2011) - Wycinanki Niny Michajłowej (2011) - Strój ludowy Ziemi Kobryńskiej (2012)