Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach

Музей Малой Бацькаўшчыны ў Студзіводах

PROLOG - III DNI KULTURY I PIŚMIENNICTWA SŁOWIAŃSKIEGO

/500-lecie drukarstwa białoruskiego i wschodniosłowiańskiegoc

W 2017 roku kulturalny świat słowiański i europejski obchodzi doniosłą rocznicę 500-lecia bia- łoruskiego i wschodniosłowiańskiego drukarstwa. W 1517 r. dr Franciszek Skoryna wydrukował w czeskiej Pradze pierwszą księgę: ПСАЛТИРЬ (Psałterz), w ruskiej redakcji językowej. Było to dwadzieścia lat po stworzeniu w 1496 r. w Bielsku rękopiśmiennego ПРОЛОГА (Prologu), najstarszej, zachowanej księgi z naszego miasta.

Franciszek Skoryna urodził się w prawosławnej rodzinie Łukasza w Połocku, mieście św. ihumenii Eufrozyny. Podobnie jak patronka Połocka, polubił słowo pisane i księgi ponad wszystko. Edukował się w Krakowie i Padwie, otrzymując tytuł doktora medycyny. Zgłębiał też teologię, przygotowując się do wydania „Biblii” w języku ruskim. Do 1519 r. wydrukował 23 księgi Starego Testamentu. Już w Wilnie, w 1522 r. wydał МАЛУЮ ПОДОРОЖНУЮ КНИЖЫЦУ (Małą książkę dla podróżnych), zaś trzy lata później АПОСТОЛ (Dzieje Apostolskie).

Białorusin Franciszek Skoryna był człowiekiem renesansu, nowatorskim, głęboko jednakże zakorzenionym w tradycyjną kulturę wschodnich Słowian. Ryciny, inicjały, zastawki i liternictwo jego dzieł do dziś przemawiają z niezwykłą mocą. Autorskie przekłady oraz przedmowy do ksiąg stanowią aktualny wzorzec do wykorzystywania. Nasz nauczyciel o. dr Grzegorz Sosna niejednokrotnie odwoływał się do języka ksiąg, drukowanych przez Skorynę. Uważał ten język za doskonałą bazę leksykalno-fonetyczną dla współczesnych podlaskich Białorusinów.

Franciszek Skoryna wyprzedził epokę o prawie pół wieku. Po wydrukowaniu w 1525 r. jego „Apostoła” nastąpiła czterdziestoletnia przerwa we wschodniosłowiańskim drukarstwie. Przerwał ją dopiero w 1564 r. Iwan Fiodorowicz, drukując w Moskwie także „Apostoł”. Pięć lat później, w 1569 r. tenże drukarz, wraz z Piotrem Mścisławcem i Hryniem Iwanowiczem wydrukowali w Zabłudo- wie pierwszą księgę na Podlasiu — ЕВАНГЕЛИЕ УЧИТЕЛЬНОЕ (Ewangelię pouczającą). Ale to już następna historia.

Doroteusz Fionik

PROLOGOWI towarzyszą wyjątkowe wydarzenia muzyczne i teatralne. To m.in., wykonywana przez mińskich artystów, folk-rock opera "Wsiesław Czarodziej”, stworzona przez Romana Arłowa na kanwie niezwykłej historii księcia połockiego i kijowskiego Wsiesława Braczysławowicza. Żył w XI - XII w.w. Przez ponad pół stulecia dzierżył władzę w Połocku, gdzie wzniósł sobór św. Zofii. Był dziadkiem księżnej św. Eufrozyny. Jeden z bohaterów "Słowa o pochodzie Igora".

Na PROLOGU wystąpi też zawodowy Teatr Białoruskiej Dramaturgii z Mińska, który przedstawi dwa spektakle, wśród nich „Dydaktykę”. Spotkamy się tu z wybitną białoruską artystką Taccianą Marchel. Wraz z muzykiem Dzmitrym Łukianczykiem, aktorka opowie i zaśpiewa o miejscu na ziemi, relacjach z ludźmi, rzeczywistością i przyrodą, wreszcie — o swoim narodzie.

Plan wydarzeń festiwalu znajduje się w zakładce "PROLOG"

  • Data: 19-25 maj 2017
  • Lokalizacja: BIELSK PODLASKI
  • Wydarzenie na facebooku:

PROLOG - III DNI KULTURY I PIŚMIENNICTWA SŁOWIAŃSKIEGO

Międzynarodowa konferencja interdyscyplinarna

/Pamięci o. dr Grzegorza Sosny

W czasie trwania ubiegłorocznego PROLOGU, przy muzeum w Studziwodach otworzyliśmy uroczyście Bibliotekę im. o. dr Grzegorza Sosny. Duchowny, historyk Cerkwi, bibliograf, twórca Muzeum Kultury Materialnej w Rybołach, był dla wielu z nas przewodnikiem duchowym, nauczycie-lem kultury i historii naszej małej ojczyzny – Podlasia.

Urodzony w podorlańskich Szerniach, o. Grzegorz był uczniem Jarosława Kostycewicza. On właśnie nauczył przyszłego duchownego patrzeć na swą białoruską, prawosławną kulturę i historię nie z perspektywy własnego podwórka, ale centrum świata. Nauczył patrzeć otwarcie, nie zaściankowo, bez kompleksów i wszechstronnie. Nie przypadkowo więc w programie konferencji znalazł się spektakl teatralny, poświęcony Jarosławowi Kostycewiczowi, wyreżyserowany przez Joannę Troc. Usłyszymy tu także gości z Litwy – rosyjski zespół „Bylina”, a w ich wykonaniu tradycyjne pieśni rosyjskie i białoruskie.

Ojciec Grzegorz Sosna posiadał zainteresowania interdyscyplinarne, o czym świadczy jego spuścizna pisana oraz księgozbiór. Druga już konferencja, organizowana w ramach PROLOGU, posiada taki właśnie charakter. Wychodzimy od dzieła dr Franciszka Skoryny, która dla o. Grzegorza była ważnym odnośnikiem w twórczości. Zajmujemy się historią Bielska Podlaskiego, Podlasia, Chełmszczyzny i za- chodniej Białorusi, piśmiennictwem tych obszarów, muzyką i sztuką cerkiewną, folklorem i etnografią. Zapraszamy na spotkania autorskie z prelegentami, autorami nowych książek. Materiały konferencyjne ukażą się w 56 numerze pisma „Bielski Hostineć”.

Doroteusz Fionik

Plan wydarzeń konferencji znajduje się w zakładce "PROLOG"

  • Data: 21-22 maj 2017
  • Lokalizacja: BIELSK PODLASKI
  • Wydarzenie na facebooku:
--------------------------

IWAN SUPRUŃCZYK W MIELNIKU NAD BUGIEM

/wernisaż prac

19 czerwca 2016 r., w dniu Św. Trójcy, Podlasie odwiedzi Iwan Suprunczyk, jedna z najciekawszych postaci artystycznego świata białoruskiego Polesia. Maluje, rzeźbi w drewnie i opisuje opowieściami swą krainę. Mieszka od urodzenia we wsi Ciereblicze koło Stolina, położonej na skraju słynnych błot olmańskich (Białoruś). Prowadzi tu galerię artystyczno - etnograficzną. Drogę do Ciereblicz znają miłośnicy tradycyjnej kultury Polesia z różnych krajów świata. Na kanwie twórczości Iwana Suprunczyka powstał album oraz filmy dokumentalne.

Wernisaż wystawy prac Iwana Suprunczyka odbędzie się 19 czerwca 2016 r. w Ośrodku Dziejów Ziemi Mielnickiej w Mielniku (ul. Brzeska), o godz. 14.30. Artysta opowie o swych cyklach rzeźb i rysunków, obrazujących zwyczaje, obrzędy i filozofię ludu. Oprawę muzyczną wernisażu stworzy grupa „Dziatłowicki Pralesak” z Dziatłowicz k. Łunińca (Polesie, Białoruś) oraz „Żemerwa” (Studziwody). Organizatorem wystawy jest Ośrodek Dziejów Ziemi Mielnickiej oraz Stowarzyszenie Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach Wydarzenie odbywa się w ramach Białoruskich warsztatów etnograficzno-muzycznych na Ziemi Nadbużańskiej.

Zrealizowano przy wsparciu finansowym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.

  • Data: 19.06.2016, G. 14:30 - 17:00
  • Lokalizacja: Ośrodek Dziejów Ziemi Mielnickiej w Mielniku nad Bugiem (ul. Brzeska 71)
  • Gość: IWAN SUPRUNCZYK
  • Wydarzenie na facebooku:

Тройца

/Zielone Świątki

TAM PO MAJOWUJ ROSI XIII

PODLASKO - POLESKIE SPOTKANIA W TRADYCJI

MAJ–CZERWIEC 2016

Korowód z kustem, tradycyjne pieśni i tańce

Wykonawcy:

Grupa z Dziatłowicz (Polesie, Białoruś),

Żemerwa,

Kapela Na toku (Mińsk, Białoruś)

  • Data: 19.06.2016, G. 14:00
  • Lokalizacja: WILANOWO GM. MIELNIK
  • Wydarzenie na facebooku:

PROLOG

DNI PIŚMIENNOŚCI SŁOWIAŃSKIEJ

22 maja (niedziela)

PRZENIESIENIE RELIKWII ŚW. MIKOŁAJA CUDOTWÓRCY PLAC RATUSZOWY

13.00 – 18.00

- Kiermasz książek, prezentacja wydawców oraz spotkania z autorami, m.in.: Wydawnictwa „Bratczyk”, Wydawnictwa Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, Wydawnictwa Uniwersytetu w Białymstoku, Białoruskiego Towarzystwa Historycznego, Wydawnictwa Ośrodka „Karta”, Rada Programowa "Niwy", Oficyny Wydawniczej „Stopka”, Fundacji „Sąsiedzi”, wydawnictw Białoruskiej Cerkwi Prawosławnej, Białoruskie Stowarzyszenie Literackie „Białowieża”, Fundacja im. Księcia Ostrogskiego, Stowarzyszenie AB-BA - Pokazy dawnej sztuki drukarskiej – Muzeum Sztuki Drukarskiej i Papiernictwa w Supraślu - Koncert wykonawców z Polski, Białorusi i Rosji: Bałamutki (Białystok), Żemerwa (Studziwody), Lin (Sankt-Petersburg, Rosja), Chocisławianie (Chocisław, Białoruś), Taukaczyki (Kobryń, Białoruś), Czabatuchi (Staszany, Białoruś).

 

23 maja (poniedziałek)

Konferencja poświęcona 520-leciu Bielskiego Prologu

MIEJSKA BIBLIOTEKA PUBLICZNA W BIELSKU PODLASKIM

9.00 – 13.00 i 14.30 – 16.30

Prelegenci konferencji: - Antoni Mironowicz (Białystok): Bielski Prolog z 1496 r. i spuścizna piśmiennictwa cerkiewnosłowiańskiego na Podlasiu - Iwan Czarota (Mińsk): Aktualność cyrylo-metodiańskiej tradycji dla współczesnych Białorusinów - Johann Wolfgang Niklaus (Olsztyn): Bałkany kolebką starocerkiewnosłowiańskiej liturgii. O doświadczeniach Scholi Węgajty przy realizacji swojego projektu: „Cresta 2016 – Artystyczna wędrówka granią na szlaku pogranicza kultur” - Alena Szaćko (Mińsk): Dzwony cerkiewne jako źródło piśmiennictwa - Irena Matus (Białystok): Proces latynizacji i polonizacji Cerkwi unickiej w Obwodzie Białostockim na przełomie XVIII i XIX w. - Grzegorz Jacek Pelica (Łęczna): Obyczajowość ludowo-chrześcijańska i atrofia parafii ritus graeci na Lubelszczyźnie (XVIII-XX w.) 11.00 Przerwa kawowa 11.30 Kontynuacja konferencji: - Lidia Kułażanka (Mińsk): Latopis cerkiewno-parafialny z Blaczyna k. Nieświeża jako źródło historyczne - Anton Arciuch, Aleksander Pierahudau (Grodno): Tajemnice, nowe dokumenty i nowe tradycje cerkwi św. św. Borysa i Gleba na Kołoży w Grodnie - Marina Kuzniecowa (Sankt Petersburg): Pieśni rosyjsko-białoruskiego pogranicza (z materiałów ekspedycji folklorystycznych w latach 1999-2004) - Tatiana Mołczanowa (Sankt Petersburg): Pieśni białoruskie zarejestrowane przez Sankt-Petersburski Państwowy Instytut Kultury na terenie Obwodu Leningradzkiego - Marcin Abijski (Białystok): Intonacyjno - modalne paralele między współczesnym śpiewnym folklorem Podlasia i Polesia oraz kręgów kultury grecko-bizantyjskiej Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach 13.30 Otwarcie Biblioteki im. o. Grzegorza Sosny Miejska Biblioteka Publiczna w Bielsku Podlaskim 14.30 Kontynuacja konferencji - Zbigniew Gluza (Warszawa): Głos “małych ojczyzn” – cel archiwistyki społecznej. - Grażyna Charytoniuk (Białystok): o. Grzegorz Sosna jako bibliograf - Anna Fionik (Bielsk Podlaski): Księgozbiór o. Grzegorza Sosny - Ihar Wuhlik (Mińsk): Literatura memuarowa na Białorusi z XVII-XVIII w. na tle systemu światopoglądowego epoki - Aleksander Kapiłau (Mińsk): Związki braci Jelskich z Podlasiem. - Adrian Kuprianowicz (Bielsk Podlaski): Wykorzystanie wiatru i wody w obrzędach rodzinnych jako element kultury ludowej, na przykładzie powiatów: bielskiego, hajnowskiego i sokólskiego CERKIEW POKROWSKA 17.00 Całonocne Czuwanie ze służbą św. Cyryla i Metodego śpiewane melodiami bizantyjskimi – śpiewa chór kameralny im. B. Onisimowicza

24 maja (wtorek)

ŚW. ŚW. CYRYLA I METODEGO CERKIEW POKROWSKA

10.00

Liturgia Święta, śpiewana melodiami bizantyjskimi – śpiewa chór kameralny im. B. Onisimowicza

----------------------------------------------------------------------------------

Już w XIII wieku Bielsk Podlaski był ośrodkiem piśmiennictwa słowiańskiego. Pierwsza informacja o bielskich książkach pochodzi z 1288 r., kiedy książę włodzimierski Włodzimierz Wasilkowicz przekazał bielskiej cerkwi zamkowej ikony i księgi. W 1495 r. Bielsk Podlaski uzyskuje prawa miejskie magdeburskie. W 1496 r., na zlecenie Sołtana Sołtanowicza, syna starosty bielskiego Sołtana Aleksandrowicza powstało wybitne dzieło piśmiennictwa – PROLOG. Księga zawiera żywoty świętych na miesiące wrzesień – luty, napisane w języku cerkiewnosłowiańskim. Na początku XVI w. manuskrypt trafił do monasteru w Supraślu. Jego ihumenem był wówczas, pochodzący z Bielska, o. Pafnucy Siehień. W 1877 r. księga trafiła do Wileńskiej Biblioteki Publicznej. W czasie I wojny światowej przewieziono ją do Moskwy, gdzie znajduje się do dziś w zbiorach Państwowego Muzeum Historycznego. 

 

---------------------------------------------------------------------------------- Organizatorzy: Stowarzyszenie Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach

Parafia Prawosławna Opieki Bogarodzicy w Bielsku Podlaskim

----------------------------------------------------------------------------------

Współorganizatorzy: Burmistrz Miasta Bielsk Podlaski Miejska Biblioteka Publiczna w Bielsku Podlaskim Bielski Dom Kultury w Bielsku Podlaskim Muzeum w Bielsku Podlaskim, Oddział Muzeum Podlaskiego Muzeum Sztuki Drukarskiej i Papiernictwa w Supraślu Katedra Kultury Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku Rada Programowa Tygodnika Białorusinów w Polsce „Niwa” Białoruskie Bractwo Prawosławne Trzech Męczenników Wileńskich z Mińska Państwowy Instytut Kultury z Sankt-Petersburga

---------------------------------------------------------------------------------- Zrealizowano dzięki wsparciu finansowemu: Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego Starostwa Powiatowego w Bielsku Podlaskim

---------------------------------------------------------------------------------- Współpraca i wsparcie finansowe: Urząd Gminy w Bielsku Podlaskim, Pensjonat „Cztery Pory Roku”, Bar Anna, Restauracja „Podlasianka”, Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w B., Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej, Bank Spółdzielczy w Bielsku Podlaskim

  • Data: 22-24.05.2016
  • Lokalizacja: BIELSK PODLASKI, Ratusz, Plac przy ratuszu
  • Wydarzenie na facebooku:

Бежанство. Дарога і павароты.
1915-1922

/прэзентацыя кнігі

Мінск

31 сакавіка а 18-й гадзіне ў Літаратурным музеі Максіма Багдановіча адбудзецца прэзентацыя кнігі даследчыка гістарычнай спадчыны, стваральніка музея Малой бацькаўшчыны ў Студзіводах (Бельск-Падляшскі) Дарафея Фіёніка “Бежанство. Дарога і павароты. 1915-1922”. Выданне змяшчае малавядомыя факты і сведчанні відавочцаў Першай сусветнай вайны пра драматычныя падзеі – вымушанае перасяленне соцень тысяч людзей з месцаў баявых дзеянняў. Кніга, выдадзеная на беларускай, польскай мовах і на падляшскай гаворцы, багата ілюстравана фотаздымкамі з архіваў Беларусі, Расіі, Польшчы, а таксама сямейных збораў. Акрамя таго, у дадатку да выдання на дыску змешчаны аўдыёзапісы ўспамінаў, якія стваральнікі кнігі сабралі пад час палявых даследаванняў на Падляшшы.

У праграме прэзентацыі адбудзецца выступленне Дарафея Фіёніка, а таксама навукоўцаў з Беларусі і Польшчы, мультымедыйная дэманстрацыя фотадакументаў з кнігі, паказ дакументальнай стужкі, прысвечанай тэме бежанства ў час Першай сусветнай вайны, а таксама расповед пра ўдзел беларускіх літаратараў у ваенных дзеяннях і бежанскім руху. Музычнае аздабленне мерапрыемства –выступленне фальклорнага гурта “Рада”.

Прэзентацыя адбудзецца па адрасе: г. Мiнск, вул. М. Багдановiча, д. 7а.

  • Data: 31.03.2016, г. 18.00
  • Lokalizacja: Літаратурны музей Максіма Багдановіча. Мінск, вул. М. Багдановіча 7а
  • Gość: Дарафей Фіёнік
  • Wydarzenie na facebooku:

Bieżeństwo. Droga i powroty 1915-1922

/spotkanie autorskie

Hajnówka

Na spotkanie autorskie z Doroteuszem Fionikiem połączone z promocją książki "Bieżeństwo. Droga i powroty 1915-1922." zaprasza Muzeum i Ośrodek Kultury Białoruskiej w Hajnówce oraz Bractwo Prawosławne św.Cyryla i Metodego w Hajnówce.

Spotkanie odbędzie się 20 marca 2016 r. w niedzielę o g.15.00 w Hajnówce w Muzeum i Ośrodku Kultury Białoruskiej w Hajnówce.

Spotkanie poprowadzi Tomasz Sulima.

O książce

Książka Doroteusza Fionika jest dowodem na to, że temat bieżeństwa skupił już pewien materiał empiryczny i analityczny, dający podstawę do konstrukcji popularno-naukowej i podręcznikowej opowieści. Zaakcentowane aspekty historii bieżeństwa, na które autor zwrócił uwagę, będą mieć wpływ na dalsze badania i nauczanie o tym istotnym rozdziale najnowszej historii Polski i Białorusi.” Wital Kornieluk

  • Data: 20.03.2016 (niedziela), godz. 15.00
  • Lokalizacja: Muzeum i Ośrodku Kultury Białoruskiej w Hajnówce, ul. 3 Maja 42, Hajnówka
  • Gość: Doroteusz Fionik
  • Prowadzący: Tomasz Sulima
  • Wydarzenie na facebooku:

Bieżeństwo. Droga i powroty 1915-1922

/spotkanie autorskie

Białystok

Spotkanie autorskie z Doroteuszem Fionikiem połączone z promocją nowego wydawnictwa Muzeum z serii "Historia i Kultura Podlaskich Białorusinów" - książki "Bieżeństwo. Droga i powroty 1915-1922."

O książce

“Wydarzenia, związane z bieżeństwem dotknęły milionów ludzi z zachodnich regionów Imperium Rosyjskiego, w którego skład wchodziły, między innymi, ziemie polskie, białoruskie i litewskie. Bieżeństwo stało się dla tych ziem wspólną tragedią, zmieniając na trwałe oblicze społeczności, w nim uczestniczącej. Krajoznawcze, lokalne spojrzenie na problem, z którym mamy do czynienia w książce, pozwala nam sto lat po wydarzeniach przybliżyć się do uczestników tych migracji. Możemy przyjrzeć się życiu codziennemu podlaskich uchodźców w głębi Imperium, roli różnych państwowych, cerkiewnych i społecznych instytucji w tym procesie, przejawom miłosierdzia i zaangażowaniu ze strony osób i organizacji, wydarzeniom z życia bieżeńców w różnych guberniach Rosji i powrotom ich do ojczyzny.

Integralną częścią książki są fotografie, dokumenty i wspomnienia. Ilustracje posiadają poszerzone treści, które z powodzeniem można wykorzystywać w pracy dydaktycznej. Przy tym są dobrej jakości - można je przeczytać, spróbować tłumaczyć, omówić, porównać. Cytaty w tekście są wyróżnione innym kolorem, co również daje możliwość bardziej wybiórczo pracować nad materiałem, segregować fakty dla formułowania argumentów. W książce widzimy kompleksowe podejście do historycznego zjawiska bieżeństwa, włącznie z tak złożonym i sprzecznym materiałem, jakim jest jego statystyka.

Książka Doroteusza Fionika jest dowodem na to, że temat bieżeństwa skupił już pewien materiał empiryczny i analityczny, dający podstawę do konstrukcji popularno-naukowej i podręcznikowej opowieści. Zaakcentowane aspekty historii bieżeństwa, na które autor zwrócił uwagę, będą mieć wpływ na dalsze badania i nauczanie o tym istotnym rozdziale najnowszej historii Polski i Białorusi.” Wital Kornieluk

  • Data: 11.03.2016 (piątek), godz. 18.00
  • Lokalizacja: Centrum im. Ludwika Zamenhofa, ul. Warszawska 19, 15-062 Białystok
  • Gość: Doroteusz Fionik
  • Wydarzenie na facebooku:

Bieżeństwo. Droga i powroty 1915-1922

/spotkanie autorskie

Bielsk Podlaski

Spotkanie autorskie z Doroteuszem Fionikiem połączone z promocją nowego wydawnictwa Muzeum z serii "Historia i Kultura Podlaskich Białorusinów" - książki "Bieżeństwo. Droga i powroty 1915-1922."

Spotkanie poprowadzi dr Wital Kornieluk z Grodna

W programie przedstawienie teatralne „Bieżeństwo i dzieci” w wykonaniu grupy „Antrakt” z Bielskiego Domu Kultury

  • Data:6.03.2016 (sobota), godz. 18.00
  • Lokalizacja: Budynek Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bielsku Podlaskim, ul. Kazimierzowska 14, 15-062 Bielsk Podlaski
  • Gość: Doroteusz Fionik
  • Prowadzący: Wital Kornieluk
  • Wydarzenie na facebooku: